Interview met Sand Snowman

11 Maart 2009 - door O.S. & D.M.K.



Alle afbeeldingen zijn eigendom van Sand Snowman.

De in Londen woonachtige muzikant en componist Sand Snowman brengt sinds 2006 zijn unieke materiaal uit, toevallig ook het jaar waarin onze website begon. We volgen Sand al vanaf zijn bescheiden begin met MP3-platen, tot waar hij vandaag de dag zich bevindt: prachtige uitgaves op CD en vinyl. Samen met andere artiesten van zijn Nederlandse label tonefloat bezocht hij begin februari ons land voor een concert en enkele interviews, en eind maart keert hij weer terug naar de Lage Landen.
We troffen Sand in de radiostudio van KinkFM, waar hij optrad op de experimentele en avantgardeshow X-Rated. Meteen daarna hadden we een leuk gesprek in de lounge van de zender, met wat thee en wijn, waar we de kans hadden om Sand te ondervragen over zijn muziek, Ierse achtergrond, kunst, en nog veel meer.
Onze dank gaat uit naar Charles van tonefloat en Arjen & Bob van X-Rated voor het mogelijk maken van dit interview.
O.S. & D.M.K.: Wat kun je ons vertellen over de algehele ontwikkeling van het project, want Moth Dream was het eerste album, toen Woven Wheat Whispers nog bestond, maar dat is pas drie jaar geleden, of minder. Het is nogal een stap van MP3-releases naar deze prachtige vinyluitgaves bij Tonefloat, dus... hoe is dat gegaan?
Sand: Dat zou ik echt niet weten! [lacht] Ik denk dat wanneer je iets op de wereld zet, in de ether, dat je dan een vage hoop hebt- ik bedoel, zoals toen ik Moth Dream deed - Obsessive Creatures in Amerika - had ik geen enkele zekerheid dat iemand daar naar zou gaan luisteren, laat staan dat het zou worden opgepikt, weet je, dat het ergens een thuis zou vinden. Dus, ik weet het niet, ik bedoel, Ik heb het gewoon de wereld in gebracht en dan maar zien wat er gebeurt. Zoals het is gegaan is eigenlijk perfect voor me, want ik heb daardoor de tijd gekregen om me verder te ontwikkelen, maar zonder dat het te lang duurt en de interesse wegebt.

Dus toen heb je wat gelimiteerde CDr's uitgebracht op Reverb Worship en Time Lag. Hoe heb je die stap gemaakt?
Toen had ik dacht ik Moth Dream uit bij Woven Wheat Whispers, en ik hou van Six Organs of Admittance, ik herinner me dat ik iets van ze opzocht bij Time Lag. Ik stuurde het label toen een e-mail en zei gewoon "Ik doe dingen. Je hoeft er niet naar te luisteren." Hij stuurde een email terug en zei "Ja, ik zou graag wat horen." Dus toen stuurde ik hem een CD en hij zei "Ja, klinkt goed, ik zou hier graag een kleine oplage van doen." Dat werd "I'm not here", en die is ook weer op Woven Wheat Whispers uitgekomen, ik denk eind 2006 voor "I'm not here", eind 2007 voor The Twilight Game, en Roger van Reverb Worship heeft me gewoon via MySpace aangesproken en zei "Ik zie dat je wat platen als download beschikbaar hebt, zou je ook een CDr-editie willen?" -"OK, perfect," weet je? Dus het is eigenlijk tegelijkertijd gebeurd met waar ik mee bezig was.

Je eerste plaat was geheel instrumenteel, en dan horen we op "I'm not here" opeens twee dames zingen. Hoe is dat gebeurd?
Ja, het is raar, maar ik weet het zelf niet precies, maar ik denk dat bij "I'm not here", want dat was het eerste geconcentreerde album dat ik heb gemaakt, en zoals schrijvers zeggen dat je eerste roman autobiografisch is, of dat je je door je invloeden heen moet werken... veel van de muzikale ideeën die ik had, de puur instrumentele ideeën, op het eerste album had ik veel ruimte om daar mee te spelen. Toen ik begon met het schrijven van materiaal voor "I'm not here", of wanneer de ideeën tot me begonnen te komen. Veel daarvan was in de vorm van liedjes, en ik dacht dat het wel leuk zou zijn om wel een soort van continue muziek te hebben. Nog steeds een voortdurende instrumentele toonervaring, maar om toch hier en daar wat structuur op te laten duiken. Moonswift is mijn levensgezel, dus eh... "schatje, wil je wat zingen?" Ik heb gewoon de microfoon voor haar neus gezet. Nix is een vrouw die ik eens heb ontmoet en bij haar was het eigenlijk een kwestie van afspreken, wat ideeën uitwerken. Ik heb haar wat arrangementen gegeven en "je kunt er mee doen wat je wil", weet je. Daardoor ging wat ik aan het doen was meer open, het was niet meer helemaal afhankelijk van mij, want ik was toen zelf nog wat voorzichtig met het schrijven van teksten en liedstructuren.

Je schrijft wel alles zelf?
Ja.

Nu op het nieuwe album zijn er wat mannelijke stemmen toegevoegd, en ook al een beetje op The Twilight Game. Wie is daar verantwoordelijk voor?
Juist, op The Twilight Game heb ik Jerome, een vriend van me, laten zingen. Op een avond zei hij "Ik zing wel eens, dus als je nog een mannelijke stem zoekt..." Ik dacht ja, voor de balans, want ik hou van de vocale ondersteuning. Op The Twilight Game is er ook nog Jo Lepine van The Owl Service die wat voor me zingt, dus ik dacht, mooi, want ik hou wel van het idee van polyfone zanglijnen. Ik ben zelf niet echt een zanger, en er wordt me wel eens verteld door zangers dat veel van mijn melodieën lastig te zingen zijn, omdat ik ze zie als melodielijnen, of gewoon instrumentele melodielijnen. Ik denk in polyfonie, en ik hou ervan om veel harmonieën te hebben en zoveel mogelijk gelaagde zanglijnen als er instrumentele zijn. En weet je, dit is daar eigenlijk gewoon een voortzetting van. Ik bedoel, momenteel, bij de nummers waar ik nu aan werk, heb ik al drie stemmen gebruikt, en ik heb er nog eens drie of vier in m'n hoofd om mee te werken.

Dus hoe zit dat op het nieuwe album. We hebben Jason Ninnis en Steven Wilson, dus...
Jason is een vriend van me, een singer/songwriter uit Londen, en het was weer zoiets van, op een avond zei hij van weet je, "als je nog eens wat zang nodig hebt." -"Ja, geweldig, doen we, dat zou ideaal zijn." En Steven - want ik heb wat op zijn album gespeeld, hij zei "Als je nog wat zang moet hebben..."Uitstekend, dat is mooi." Het was ook een kwestie van bedenken welke nummer qua tekst en melodie bij welke stem passen, en de twee waarop Steven zingt, die zijn naar mijn idee echt ideaal voor zijn stem, ik ben heel heel blij met hoe ze geworden zijn.

Hoe ben je in contact gekomen met Steven?
Steven heeft met mij contact gezocht, want die gozer van Reverb Worship heeft Steven een CD gestuurd. Het was een gelimiteerde oplage van 50 stuks per album, en Steven stuurde me een mail, "Ik ben heel erg onder de indruk van je werk, en ik denk dat misschien meer dan 50 mensen die moeten horen." Dus, vanaf daar ging het verder, eigenlijk. Steven heeft "I'm not here" en The Twilight Game doorgestuurd naar Charles [van Tonefloat] en... dat is mooi uitgepakt, eigenlijk. [lacht]

Ben je van plan om Moth Dream ooit nog eens opnieuw uit te brengen?
Misschien Obsessive Creatures, de Amerikaanse versie, omdat ik, zoals ik al eerder zei, twee van de masters niet meer kan vinden van de nummers op Moth Dream. Maar, dat is niet zo erg, want ik heb wel de drie nummers waar ik blij mee ben, "Serpentine", "Moth Dream" and "Light, Space, Shadow", en nog een andere die ik in die tijd heb geschreven, die op de Amerikaanse uitgave stond, "Obsessive Creatures and Caricatures". Misschien in die vorm, en dat zijn dan weer vier vrij lange instrumentele stukken. Dus, misschien...

Maar het album als geheel is eigenlijk verloren, omdat je een paar van de masters kwijt bent?
Ja, ik mis drie nummers. Daarnaast, in tegenstelling tot "I'm not here" en The Twilight Game en Two Way Mirror, komt dit album niet als een wezen op zich, als een geheel album, op me over. Want voor mij is de structuur van een album net zo belangrijk als de individuele nummers erop, de sferen en contrasten met elkaar, dat soort dingen. Misschien omdat Moth Dream, mijn eerste, meer een kwestie was van 'deze vind ik leuk, ik heb ze af, gooi ze bij elkaar.' Toen dat album af was ben ik vrijwel meteen begonnen met "I'm not here", dus toen was ik daar weer druk mee. Dus, de masters van een paar nummers zijn gewoon kwijt. Ze liggen wel ergens in mijn appartement, maar dat is een soort Twilight Zone, dus wie weet duiken ze ooit nog eens op. [lacht]
Ooit... wanneer je gaat verhuizen ofzo. [iedereen lacht]

En hoe zit het met die Flicker Fading Spark EP, want die is ook samen met Woven Wheat Whispers verdwenen.
Door heb ik de masters nog wel van, want dat is van toen ik beogn te werken aan The Twilight Game. Het is raar, maar dat was eigenlijk een ander project dat toen de boel begon over te nemen. En een van de nummers op de Flicker Fading Spark EP, "Magpie Eye", maakt deel uit van een langer stuk dat later "I Spy" werd, het tweede nummer op Two Way Mirror. Ik had in principe de arrangementen van een nummer van acht minuten klaar en ik dacht 'het eerste stuk, daar ga ik wat zang op doen. De rest, geen idee of daar zang bij past, dus... nee, het eerste deel wordt een los nummer en de rest gewoon iets op zichzelf.' En ook omdat ik vond dat als ik een EP ging uitbrengen voorafgaand aan het album, dat het wel goed zou zijn om een paar nummers te hebben die nergens anders op staan. Maar ik heb ze nog steeds... [lacht] Ik was iets verstandiger. [lacht]

OK, dan zijn we aangeland bij het nieuwe album. Dat komt deze maand uit, dus wat is de achtergrond van< i>Two Way Mirror qua concepten en schrijven? Hoe is het gecomponeerd?
Uhm... oh sorry, daar hebben we een pauze... [lacht] Hier moet ik even in stilte over nadenken...
Weet je, de eerste 500 CD's hebben een extra album, The Magpie House. Het is eigenlijk een soort continuum: The Twilight Game, The Magpie House en Two Way Mirror. Waar ik mee begon op The Twilight Game bevatte ook materiaal dat op The Magpie House terecht is gekomen. Toen dacht van 'dat gebruik ik op de volgende.' Maar toen kwamen er andere ideeën bij. Ik wou toch een andere kleur en gevoel dan op eerdere albums. Ik bedoel, "I'm not here" klinkt voor mij een beetje als een zomeravond of iets dergelijks. Als een bos bij nacht ofzo. The Twilight Game doet me denken aan een nachterlijke hemel, een winterhemel, en Two Way Mirror weer aan wolken en lucht en vliegers en dat soort dingen.

Waar past The Magpie House in het geheel qua ideeën en concepten?
Nou, The Magpie House, ik had een droom- want ik heb iets met eksters, ik schilder ze en teken ze, ik hou echt van ze, en ik hou ook van het idee erbij, het rondvliegen en glimmende en glinsterende dingen verzamelen. En ik had een droom over een huis met allemaal eksters erin en houten balken en dat soort dingen, en ik dacht 'house, magpie, magpie house!' Dat is eens wat anders, weet je. Of zoiets als, ik die allerlei fragmenten van mezelf om me heen verzamel, waar dan ook vandaan. Het album zelf past nog het beste als ondersteuning van met name The Twilight Game en Two Way Mirror; het is materiaal waar ik ook tegelijkertijd mee bezig was. Niet zozeer extracten uit die sessies, meer gewoon dingen die niet bij de ideeën, het concept en de structuur van die anderen pasten. Maar op zichzelf is het ook wel essentieel, omdat het ook iets was waar ik meer bezig was.

Denk je dat dromen speciale betekenis hebben?
Ja, zeker...
Zijn ze ook een belangrijke inspiratiebron voor je? Voor je nummers?
In ieder geval het on- of onderbewuste...
Ja, dat tot je spreekt via dromen...
Of gewoon indrukken, ik bedoel, het kan- toen we van het vliegveld vertrokken door een industriegebied, en het was koud, maar er was een intens zonlicht dat doorbrak. Ik merk dat deze gevoelens- ik zie zoiets en en begint een stuk muziek zich automatisch in me te vormen. Dus het kunnen dromen zijn, of gewoon indrukken, onbewuste indrukken, indrukken die buiten de tijd of een materieel idee van de realiteit staan.
En dan komt de muziek tot je, en moet je het vorm gaan geven?
Ja, en dat is precies wat muziek is, vorm geven aan een erg vaag gevoel. Een indruk, en dat vorm geven, structuur...
[iedereen lacht]

Nu we het toch over dergelijke zaken hebben, wie op je MySpace kijkt ziet al snel dat je ook een schilder bent, dus hoe is dat bij je begonnen, en hoe is dat verweven met je muzikale expressie?
Ja, kijk, mijn moeder is een kunstenares, en ik was al aan het tekenen voordat ik kon schrijven. Ik vind het geweldig, en het is een mooie afwisseling van het denken in geluid. Er is zeer zeker een kruisbestuiving met muziek; dit is ook weer moeilijk uit te leggen omdat het een gevoel is, weet je. Maar ik denk dat ze- Ik merk dat er soms een idee of concept in een album zit, en dat waait dan over naar mijn schilderijen, weet je. Net als met muziek maak ik soms een schilderij of een lied dat ik zelf misschien niet zo geweldig vind, maar dat toch helemaal goed voelt. Op een bepaalde manier ligt het buiten mijn eigen beoordeling. En ik ben graag zoveel mogelijk buiten mijn eigen beoordeling. Dus op een bepaalde manier is het niet iets waar in veel controle over heb, en dat mag ik wel. [lacht]

Afgezien van MySpace - je hebt het gebruikt voor eerdere platenhoezen, maar doe je ook exposities of iets dergelijks?
Uhm, de laatste expositie was... bijna twee jaar terug. [lacht] Eerlijk gezegd doe ik echt zelden exposities, gewoon vanwege de logistiek, het uitzoeken, en dat je mensen en spullen erheen moet krijgen. Ik weet dat het misschien vreemd klinkt, maar ik voel niet zo'n druk om mijn werk te verkopen, of zelfs gezien te krijgen. Het gebeurt, het bestaat. Ik denk dat het de wereld is waarin we leven, waar we voelen dat alles gekwalificeerd wordt door gezien en gehoord te worden. In zeker zin ben ik dan een soort artistieke gierigaard als ik het voor mezelf hou. [lacht] Maar dat is niet expres, weet je. Ik zet zelden exposities op, en de hoofdreden daarvoor is dat de prioriteit muziek is. Dat is eigenlijk mijn hoofddoel. Het schilderen is meer *voor* mezelf, meer een soort verwennerij voor mezelf.

Is er voor jou een verschil tussen muzikale en visuele expressie?
Ja, zeker, want muziek is voor mij totaal geabstraheerd van de materiële werkelijkheid, van wat we zien en horen en ervaren. Muziek, afgezien van vogelzang en natuurlijk geluid, muziek is een totaal abstract concept. De meeste andere kunstvormen komen denk ik toch ergens uit onze eigen ervaring, zoals beeldende kunst. Ik denk dat beeldende kunst in alle culture altijd al representationeel is geweest. Europese kunst is ook ergens een abstractie van de realitiet, maar toch vooral gebaseerd op de wereld die je ziet, weet je. En zo is het denk ik ook met literatuur, poëzie, omdat het taal gebruikt, waarmee we communiceren. Muziek is dan toch iets heel anders.
Misschien directer, soms althans. het spreekt tot je gevoel, of zo kun je dat in ieder geval ervaren.
Ja, zo is het; het heeft een directe lijn naar je gevoel, je onderbewuste.

En hoe zit het met literatuur en poëzie? Beïnvloedt dat je in je muziek? Of je schilderijen... Heel weinig, maar... James Joyce heeft een grote invloed op me, meer door zijn aanpak dan wat anders. De aanpak van iets als Ulysses or Finnegan's Wake, waar je parallelle werelden, parallelle kijken hebt op dingen die tegelijk gebeuren. Muziek was ook voor hem de belangrijkste invloed, met literatuur, waar hij in plaats van een verhaal te verhaal een zin schrijft als "hij ging de ... uit", maar dan met vreemde samenstelling, omdat hij polyfonie in proza probeerde te krijgen. Maar het is gewoon de manier waarop het je naar de realiteit laat kijken die op mij een gigantische invloed heeft gehad, weet je. Wanneer ik lees over Finnegan's Wake, die ik nog niet heb gelezen - I vind Ulysses geweldig, maar ben nog niet door Finnegan's Wake heen gekomen.
[lacht]. OK.
Maar het idee gaat mijn verstand absoluut te boven.
Waarom is die zo moeilijk om door te komen voor je?
Finnegan's Wake? Ik denk dat je eerst een handleiding moet hebben, de code herkennen, want bij Joyce heb je een hoop verwijzingen naar de Griekse mythologie, weet je. Een beetje alsof je een soort muzikale fuga's gebruikt in literatuur, dus wanneer je dat voor het eerst leest is het... weet je. Ik bedoel, ik heb een hoop over Ulysses gelezen voor ik eraan begon, dus ik had een inleiding en voorbereiding er voor. Ik denk dat omdat Finnegan's Wake een droom is, een beetje onder water, in het is ook zo- Ik vind het heel moeilijk om door te dringen tot de betekenis, weet je. Ik snap dat het over een droomwerkelijkheid gaat, en dan heb je ook nog de "wake"[1]- "Finnegans Wake" is een Iers volkslied. Daar heb je ook weer Fionn, de komst van Fionn mac Cumhaill [wiki], de Ierse mythologische held. He is de terugkeer van de held, dat zit in al het werk van Joyce. De hoofdpersoon, het is allemaal de reis van de held. Alleen op het einde, in Finnegan's Wake, is die reis in een droom. Het is droomlogica, er zijn vreemde tegenstellingen en je weet niet waar je bent [lacht]. Zijn taal is prachtig, maar ik heb geen idee wat hij zegt [lacht]. Weet je, ik pak het wel weer eens op.
Misschien is het dan meer als muziek.
Ja, dat is het.
Je leest de woorden, maar je weet niet precies wat het betekent, je moet afgaan op de gevoelens die hij oproept.
Ja.

Uhm, afgezien van de verwijzingen heb je ook een accent, dus...
Ik ben Iers.
Ja, je bent Iers, want je woont London, dat hadden we begrepen, maar we wisten niet dat je Iers was, dus hoe kom je zo in Londen terecht?
Dat is een heel goede vraag! [lacht] Een reeks vreemde gebeurtenissen... toen ik 17 was ben ik verhuisd naar London, en eh, nooit meer teruggegaan. Oh, ik ben wel terug geweest, maar het is nu gewoon thuis, weet je, maar het is zoals ik al zei, ik ben daar al sinds ik 17 of 18 was.
Heeft de stad een speciaal gevoel voor je?
Londen, uhm, ik denk het wel, maar ik weet het ook weer niet zeker omdat ik daar al lang zit en daar een geschiedenis heb. Ik denk dat als je ergens een geschiedenis hebt, je allerlei verwijzingen hebt daar, dus dan wordt het iets voor je. Ik bedoel, ik hoef niet per se in Londen te wonen voor wat ik doe, maar het is goed zo op het moment.

En Ierland? Wil je nog wel eens terug?
Voor een vakantie, ja, maar niet om te wonen.
En waarom niet, als we dat mogen weten?
Ballingschap. Net als James Joyce. Je bent weg van je vaderland. He gevaar is dat je het óf gaat romantiseren óf je wordt er cynisch over, dat wil zeggen, je ziet het uit balans. Maar, je neemt de ervaring toch in je op. Ik bedoel, wanneer ik terug ga - en dat doe ik zo nu en dan een weekje - en dan heb ik echt- Ik zeg niet dat de mensen die daar wonen die dingen niet op waarde schatten- maar het zijn de kleine dingen, de geur van kolenvuur, dat is gewoon geweldig, en dat neemt me meteen terug naar toen ik een kleine jongen was. Omdat ik er niet meer woon, omdat ik er weg ben, zijn deze associaties heel sterk, en ik wil ze niet kwijtraken. [lacht] Weet je, en ik ik vind het wel fijn, het ergens anders zijn.
Dus je merkt die kleine dingen pas als je even weg bent?
Ja, zeker weten.
Of ze worden te vanzelfsprekend.
Ja, je ziet het niet meer. Alsof je ieder dag dezelfde route loopt en je ziet de vreemde nuances van een gebied niet meer, of de accenten van de mensen en dat soort dingen. Pas als je weg bent vallen dat soort dingen echt op.

In je interview nu net op de radio sprak je kort over je muzikale invloeder. Je muziek is zelf vrij eclectisch, maar heeft dat een achtergrond in je eigen muzieksmaak?
Ja, heel erg, ja. Ik bedoel, soms word ik erg enthousiast van dingen, ik weet niet of je dat merkt op Two Way Mirror, maar er staan een paar nummers op... ik was erg erg enthousiast over Bartók's strijkkwartettten en die van Shostakovich. Bij het strijkkwartet is er een dialoog, en het is erg economisch. En ik wordt vaak erg enthousiast van dingen die ik *niet* kan, want het geeft me een soort andere wereld om mee te spelen en aan deel te nemen, dus ik dacht 'OK, hoe krijg ik zo'n soort iets, een dialoog met akoestische gitaar?" Weet je, dus in plaats van binnen het standaard patroon van een instrument te blijven luister ik meer naar wat het niet doet. Wat ik vaak doe is een stuk op piano schrijven en dan vertalen naar misschien twee of drie akoestische gitaarstukken. Of ik schrijf iets op gitaar en speel het dan op de piano. Dus ik denk erover, of ik beschouw het in een ander licht, in zekere zin. Dus ja, maar de invloeden, we worden overal door beïnvloed, zelfs de dingen die we niet leuk vinden, weet je, maar ze zijn zeker erg eclectisch qua waar ik wat mee voel of waar ik van hou en waar ik enthousiast van word, weet je. De dingen die ik graag integreer in wat ik doe.

En het live spelen, is dit de eerste keer voor je morgen?
Ik heb een paar heel korte sets gespeeld in Londen vorig jaar. Een ervan was onderdeel van een geïmproviseerd iets met twee andere gozers, die electronica en noise deden, en ik speelde wat ik doe op de akoestische gitaar, wat dat dan ook moge zijn. Maar ik heb twee concerten gegaan, een in de zomer en een in oktober. Gewoon om mezelf voor te bereiden eigenlijk op het spelen voor een publiek, want alles wat ik doe zit vooral in mijn hoofd, en om dat vervolgens in een ruimte te doen is weer een stap verder. Ik bedoel, ik ben er enthousiast over, want ik denk dat in plaats van een album proberen na te bootsen - want de plaat is er en mensen kunnen daar naar luisteren - ben ik geïnteresseerd om van de live-ervaring iets aparts te maken, iets op zich, of een stuk muziek op zich. Dus er zijn thema's en losse stukjes van de albums die met elkaar verweven zijn.

OK, als laatste dan, je doet nu een paar shows, je hebt net een nieuwe album uit, dubbel-CD, vinyl, en... is er al iets dat je voor de toekomst hebt gepland?
Uhm, een album, zeker weten, daar heb ik bijna alle arrangementen voor af, en ik hoef alleen nog maar de zang te doen. Ik werk momenteel ook aan iets anders, waarvan ik niet precies weet wat het is. Het is nogal anders, meer eh- Ik weet niet of ik het wel als een- Ik weet niet of het wel ga afmaken. Of, ik weet niet of het een Sand Snowman-project gaat worden. Het is vrij ritmisch, er zijn veel drums en dergelijke dingen bij, en het is nogal onsamenhangend, maar nog erg in het beginstadium. Ik hoop de nieuwe Sand Snowman tegen het eind van de zomer af te hebben.

Trouwens, die drums, speel je die ook op het album?
Sommige speel ik, andere programmeer ik. Een soort mix daarvan, eigenlijk, ja.
Maar de meeste instrumenten ben jij?
Ik speel, ja. Op de nieuwe heb ik wel een vriendin van me, die doet wat fluit, en ik heb wat cellostukken geschreven voor een andere vriend van me. Maar instrumenteel ben ik het grotendeels.
Je bedoelt het volgende, aankomende album?
Ja.
Zijn er verder nog verrassingen die je kunt verklappen? Wordt het heel anders dan Two Way Mirror? Wat voor gevoel heb je erbij?
Ik denk dat hij net zo veel gaat verschillen van Two Way Mirror als Two Way Mirror van "I'm not here". Dat wil zeggen, er zijn gelijkenissen. Ik denk eigenlijk dat je sporen van alle albums kunt terughoren, zelfs de eerste. Daar staan stukken op die hetzelfde gevoel hebben als ideeën op latere albums. Er is simpelweg een soort kruisbestuiving tussen alle albums.

[1] De "wake" in het volkslied "Finnegan's Wake" slaat zowel op de wake bij zijn begrafenis, als het ontwaken tijdens die begrafenis, als blijkt dat hij niet dood is, maar in een whiskey-delirium. Een alternatieve inspiratie is dat hij wel echt dood is, maar tot leven wordt gewekt door het levenswater (whiskey). Zie: http://en.wikisource.org/wiki/Finnegan%27s_Wake.