Interview met Mikko Pöyhönen

31 Mei 2007 - door O.S. & D.M.K.

Alle afbeeldingen door Topias Salonen, Tuhat Kuolemaa Sekunnissa of Evening of Light.

Mikko Pöyhönen maakt samen met gitarist Antti Paavilainen deel uit van het Finse neo-folkproject Tuhat Kuolemaa Sekunnissa, dat eerder dit jaar zijn veelbelovende gelijknamige debuutalbum uitbracht. Mikko verzorgt de zang, bas en teksten en aangezien hij in mei naar Amsterdam zou komen, spraken we af om een live-interview te houden ter plaatse. We vroegen hem naar de ideeën achter het project, het debuutalbum en de toekomstige plannen van de band.

Nadat we het veelbelovende debuutalbum van deze Finse neo-folkband gehoord en gerecenseerd hadden, waren we geïnteresseerd in een interview met de band. Het bleek dat een van de bandleden (Mikko - gitaar, bas, zang en teksten) in mei 2007 Amsterdam ging bezoeken, en we spraken af om hem persoonlijk te ontmoeten voor een interview. Na een leuk gesprek onder het genot van een paar pints in de pub, gingen we langzaam op weg naar een restaurantje, waar we tegelijkertijd van ons eten konden genieten en het interview konden houden in een rustige omgeving.

Om het project te introduceren, vertelde de lange Fin ons overde oorsprong van de bandnaam. Tuhat Kuolemaa Sekunnissa is natuurlijk Fins, en het betekent 'duizend doden per seconde'. Dat vonden we uiteraard een verrassend heftige naam voor een project dat zulke relatief vriendelijke folkliederen speelt. Mikko legt uit waarom: "Ik wist wel dat jullie dit zouden gaan vragen, ik heb er eigenlijk geen goede verklaring voor. Het is een bepaald standpunt dat ik heb, een persoonlijk standpunt, over dit soort muziek. Je moet tegenwoordig wel ruw zijn met folk; je moet een beetje grof zijn. Ik wilde zo direct mogelijk zijn, niet over een specifiek onderwerp, maar over het standpunt dat ik heb over dit soort zachtere muziek, die toch uitgesproken en interessant kan zijn." De bandnaam verwijst bewust niet naar enig religieus of politiek thema buiten de muziek, omdat het de bedoeling is de muziek voor zichzelf te laten spreken. De nummers gaan over verschillende thema's en als je dan een naam hebt die expliciet naar een bepaald thema verwijst, dan representeert dat niet goed waar de band over gaat. Mikko legt uit dat de bandnaam voor zichzelf spreekt, en dat de muziek en de teksten uitgesproken, persoonlijk en ruw kunnen zijn. Hij benadrukt ook dat hij zoveel mogelijk de aandacht wil vestigen op de persoonlijke aard van de teksten: "Mensen richten zich niet meer op het tekst-gedeelte van de muziek, vooral niet in deze scene - je leest een paar boeken en dan schrijf je daarover - het is erg saai om muziek over oude verhalen en dat soort dingen te horen... - OK, het is interessant, maar overal zitten grenzen aan."

Mikko is in 2004 een project begonnen met zijn huidige medebandlid Antti Paavilainen, Green Symbol genaamd, waar ze een mengeling maakten van folk en industrial, met Engelse teksten. Na een tijdje waren ze echter niet meer tevreden met de gang van zaken, en het project onderging een verandering: "Nadat we 6 of 7 nummers met Green Symbol hadden opgenomen, hield het project vrij plotseling min of meer op - het kwam er op neer dat het gewoon te saai werd. Al het Engels - en het industrial geluid was ook niet zo interessant. Ik wilde het allemaal wat eenvoudiger maken en stelde aan Antti voor om dingen in het Fins te gaan doen. We zouden dit in het Fins moeten doen en minder synthesizers en drums gebruiken - gewoon een basis van gitaar en accordeon [door de gastmuzikant Pihla Patamaa], een soort folky combo." Alles begon pas echt tijdens de voorjaarszonnewende van 2005, toen werd Tuhat Kuolemaa Sekunnissa geboren. De keuze om over te stappen op Finse teksten bleek een gelukkige, zoals Mikko vertelt: "Ik besefte dat er vandaag de dag genoeg Engelstalige muziek gemaakt wordt, alle dingen die je in het Engels kan zeggen zijn zo'n beetje al gezegd - en ik ben niet zo goed in Engels dat ik het beter zou kunnen uitdrukken." De keuze voor de moedertaal ligt voor de hand, en die is voor Mikko natuurlijk erg persoonlijk, maar ook zeer kleurrijk en expressief. "Fins is een prachtige taal, mensen zouden er vaker gebruik van moeten maken - mensen zouden het moeten gebruiken omdat het zo flexibel is, je zou het op wat voor manier dan ook moeten gebruiken." Er is ook geen weg terug voor Mikko, nu de keuze gemaakt is: "De teksten zou ik nooit vertalen -echt niet. Als iemand de betekenis van iets zou willen weten, zou ik het natuurlijk wel uitleggen. Nee, omdat de Finse taal zo anders is dan de Engelse - het soort dingen dat je uitdrukt met woorden - je drukt iets uit met woorden, en als je het dan vertaalt in het Engels, klinkt het zo stom."

De teksten zelf zijn vaak vrij abstract en poëtisch, en behandelen hun thema's op een onorthodoxe manier. Het gebruik van bepaalde symbolen is ook belangrijk in Mikko's teksten. Slangen spelen bijvoorbeeld een prominente rol in meerdere nummers op het Tuhat Kuolemaa Sekunnissa album. "Ik heb een speciale relatie met hagedissen en slangen, ik vind ze erg leuk. Ik heb graag ten minste drie thema's in een album, en ik heb slangen gekozen omdat ze een belangrijk deel uitmaken van het mythische, en je met slangen gemakkelijk alles uitdrukken: ze kunnen angstaanjagend zijn, ze kunnen gemeen zijn, ze kunnen vriendelijk zijn, of wijsheid schenken - je vindt ze overal." De symbolen fungeren echter als een abstracte taal, en verwijzen niet naar enige vorm van persoonlijke spiritualiteit of religie. Mikko vindt zichzelf wel een spiritueel mens, maar dat komt niet tot uitdrukking in de muziek en de teksten. Hij denkt dat politieke en religieuze thema's in de muziek tegenwoordig vanzelfsprekend zijn, en op zich vindt hij het een goede zaak dat je je vrij kunt uitdrukken. Hij is echter zelf nogal terughoudend wat dat betreft, vanwege de blijvende aard van een opname. "Wanneer je iets expliciet uit en op plaat zet, dan blijft het daar voor altijd, en kun je er niets meer aan veranderen. En ik probeer niet direct te zijn over deze dingen, niet in de nummers, omdat ieder bericht op plaat door de tijd heen verandert. Ieder soort van rigide standpunt, religieus of politiek, kan niet overleven, het wordt afgezaagd, weet je - als er wat tijd verstreken is, en je luistert opnieuw naar de nummers, dan denk je 'Oh mijn god... wat is dit saai. Dit is van twintig jaar terug.'"

Een van de andere nummers, "Suomalainen Laulu" ('Een Fins Lied'), heeft meer anekdotische teksten, en het lijkt een bepaald beeld uit te dragen van wat het betekent om Fins te zijn. Mikko legt uit wat er achter dit nummer zit: "De inspiratie voor het nummer staat eigenlijk in de tekst zelf. Ik was... thuis, op een avond... OK, dronken... 'onder invloed'... en ik begon een simpele Finse melodie te spelen op m'n Kantele, met wat luidruchtige zang erbij, geïmproviseerd of zoiets. En toen brak ik een snaar... Het lied zelf gaat niet over Finland of over de Finse mentaliteit - dat heb je al zoveel in de Finse heavy metal-scene. Maar, het gaat eigenlijk over mijn eigen gemoedstoestand, uitgedrukt in het feit dat ik iets aan het doen was dat wordt gezien als 'erg Fins': je weet wel... dronken zijn... Kantele spelen." Hoe dan ook, de Finse nieuwe folkscene zit vol activiteit en creativiteit. We vroegen Mikko naar zijn kijk hierop, en hij denkt dat er een soort vreemde, creatieve tic is die al deze mensen gemeen hebben. "Ik denk dat er iets creatiefs zit in de hele mentaliteit van Finse kunst. Als je kijkt naar de - voor mij - beste Finse artiesten, zoals schilders en schrijvers, die waren allemaal een beetje 'van de wereld', weet je wel. Niet conventioneel, niet echt deelnemend aan het normale leven. Dat zit erachter, denk ik, en dat is een goede zaak. Ik denk ook dat mensen een beetje genoeg hebben van het gewone spul: rock'n'roll, pop/rock, punkpop... De hele Finse muziekwereld is zo verdeeld. Je hebt dus de grote bands, die over de wereld touren enzo, in principe heel interessant. En dan zijn er hier en daar wat vrije geesten, zoals freefolk, Islaja en dat soort dingen. En we hebben het al over Halo Manash en aanverwante projecten gehad. Het is een creatieve tic van het hele Slavische volk; ik vind dat erg leuk, ik hou van de waanzin van dit alles."

Afgezien van de persoonlijke ervaringen en gedachten, vroegen we ons ook af waar het eerste album verder op was geïnspireerd, en wat voor rol de natuur en kunst hierin hebben gehad. Het werk van Olavi Paavolainen was een invloed, net als traditionele Finse muziek, of, zoals Mikko het stelt, "De eenvoud van een paar muzikanten die luide muziek maken." De natuur speelt een grote rol in zowel de muziek van Tuhat Kuolemaa Sekunnissa als Mikko's persoonlijke leven. "We hebben dit album opgenomen in het huis van mijn opa in het midden van Finland, dat middenin de natuur ligt. Natuurlijk speelt de omgeving, wat voor omgeving dan ook, een rol in de muziek, zelfs als je je hier niet op focust; daar kan je niks aan doen. Ik heb respect voor de natuur, ik denk dat het iets is waarop ik probeer te reflecteren. Het is iets waardoor ik het alledaagse weerspiegel. Ik woon in de stad, maar toch, zelfs met al het beton, zelfs in de standaard omgeving van een stad - overal ontspruit het leven, weet je wel, uit de scheuren in de weg. En in Finland laten we dit toe, of in ieder geval in het verleden; we bouwen de steden zodat iedereen makkelijk toegang heeft tot de natuur - het bos, de zee, meren en al die dingen. Dit is iets speciaals denk ik. Dus de natuur is een onderdeel van het dagelijks leven, ik probeer alles te verzamelen - zelfs de meest alledaagse tekst of gedachte gerelateerd aan de band, ik probeer ervoor te zorgen dat het zijn weerklank heeft in de natuur."

Er liggen uiteraard ook al wat dingen in het vooruitzicht voor het project. Ten eerste wordt het nieuwe album opgenomen, dat een uitgebreidere schare aan instrumenten zal bevatten dan het eerste. Mikko heeft al een gedeelte van het nieuwe werk opgenomen, en Antti zal binnenkort zijn deel toevoegen, wanneer hij terugkomt uit het buitenland. Nieuwe instrumenten, zoals fluit, zullen worden toegevoegd, maar het geheel moet wel speelbaar blijven voor drie personen op een optreden. "We proberen het zo simpel mogelijk te houden, en we proberen het zo te doen dat we met z'n drieën de instrumenten kunnen bespelen - Ik probeer zoveel mogelijk instrumenten te spelen - Ik ben zelf niet echt een gitarst, meer een bassist, ik zing, en ik doe de percussie - maar goed - meer variatie is te verwachten." Afgezien van praktische redenen hoort het ook bij het project om de dingen eenvoudig te houden. Mikko komt graag direct uit de hoek en "Ik hou ervan om risico's te nemen - Ik klink niet graag als de gemiddelde folkmuzikant, met een zachte klank. De directheid van dit alles, het geeft je een hoop ruimte wanneer je niet soft hoeft te zijn."

Naast een nieuw album zit er ook een split met Aura Shining Green aan te komen in de nabije toekomst. Mikko zegt over deze opnames: "De opnamesessie zelf was niet netjes. We hadden... een flinke kater, weet je. De avond ervoor hadden we gedronken, en de volgende ochtend vonden we dat we samen iets moesten opnemen. We wisten niet precies wat. Ik geloof dat Mika [of Aura Shining Green] wat nummers bij zich had. Hij logeerde toen bij mij thuis in Helsinki en we besloten om een split-single te maken; een nummer per artiest. Maar tijdens de opnames viel het ons op dat het zo goed ging dat we besloten om er een EP van te maken. Het wordt dus drie nummers per artiest, en eentje waar we samenwerken."

Na het eten, en een hoop plezierige gesprekken ernaast, gingen we terug naar de drukte van het centrum, onderweg stoppend voor wat foto's. We willen Mikko graag bedanken voor een fijne avond en voor het interview. Wanneer er meer Tuhat Kuolemaa Sekunnissa-materiaal beschikbaar is in de toekomst, dan kun je het hier lezen.

[Over de laatste foto: In Nederland kennen we Multatuli als het pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, de beroemde schrijver over Nederlands-Indië. In het Latijn betekent zijn naam iets als 'Ik heb veel gedragen'. In het Fins betekent deze tekst echter iets heel anders, zoals Mikko ons uitlegt: "In het Fins heeft deze tekst zijn eigen betekenis, eigenlijk meerdere, waarvan er een vrij grof is. "Multa tuli" is plat Fins voor "Ik ben gekomen", in de seksuele betekenis."]

Verwante artikelen:

• recensie: Tuhat Kuolemaa Sekunnissa (7,5/10)
• interview: Juha Kettunen (Somnivore, Anima Arctica Records)